Taniec wiedzy. Badanie praktyk performatywnych jako doświadczenie cielesne. Zaproszenie do nadsyłania propozycji artykułów do 31 numeru „Performera”

W badaniach sztuk performatywnych od dłuższego już czasu da się zaobserwować ożywione zainteresowanie praktykami artystycznymi jako sposobami kreowania wiedzy, którą cechuje istotna komplementarność w stosunku do wiedzy uzyskiwanej tradycyjnymi akademickimi sposobami. To, co nazywa się z angielska practice-as-research, rozwijane jest w wielu kulturowych kontekstach, zyskując także w Polsce popularność, czego świadectwem jest choćby książka Tomasza Ciesielskiego Taniec w badaniach performatywnych, która bynajmniej nie tylko o tańcu traktuje.

Równocześnie wciąż mało uwagi poświęca się także temu, co bardziej „tradycyjne” w metodologiach badawczych, a co jest przecież w każdym wypadku doświadczeniem cielesnym, być może nawet szeroko pojmowanym tańcem. Choć coraz dynamiczniejszy i partnerski staje się dialog między tworzącymi i badającymi, wśród których coraz więcej jest tych pierwszych, i towarzyszy temu rozrost dyskursu, szczególnie w języku angielskim, to dyskurs ten zdaje się na obecnym etapie skupiać na performer as researcher, podczas gdy równie ciekawe jest popatrzenie na researcher as performer.

W numerze, do współtworzenia którego niniejszym zapraszamy, chcemy się możliwie szeroko przyjrzeć temu, jakiego rodzaju ucieleśnione doświadczenie funduje różnego rodzaju badania praktyk performatywnych, a więc spróbować uchwycić research-as-(embodied) practice. Oczywiście „obiektem” zainteresowania pozostają metodologie uzupełniające klasyczne podejścia, które dążą do jakiegoś rodzaju obiektywizacji i zakładają pewien dystans w stosunku do tego, co się bada, ale też bardzo interesuje nas spojrzenie z ucieleśnionej perspektywy na te tradycyjne dyskursy, takie jak historia sztuk performatywnych bazująca na pracy w archiwach czy też analiza tych sztuk z socjologicznej, ekonomicznej, etnograficznej bądź filozoficznej perspektywy.

Zapraszamy zatem do autorefleksji artystki i artystów, którzy generowanie bardziej systematycznej wiedzy traktują jako istotną część swojej praktyki, jak i osoby badające sztuki performatywne, by tym razem skupiły się na próbie zrozumienia, jakiego rodzaju doświadczeniem cielesnym są prowadzone przez nie badania. Hasłem wiodącym numeru jest „Taniec wiedzy”, gdyż to właśnie rytmiczna organizacja badań jako cielesnego doświadczenia nas interesuje. Wśród zagadnień szczegółowych, jakie chcemy rozważyć, są w związku z tym między innymi następujące problemy:

• kiedy ucieleśnione doświadczenia (praktyki) artystyczne stają się źródłem systematycznej wiedzy i jakie są pożytki z tej wiedzy, a jakie jej ograniczenia?
• czy na poziomie cielesnym istnieje istotna różnica między badaniami prowadzonymi pod hasłem practice-as-research a tradycyjnymi paradygmatami, które (pozornie) nie angażują ciała osoby prowadzącej badania?
• czy są takie sposoby prowadzenia badań praktyk performatywnych, które nie angażują ciała albo angażują je w sposób nieistotny?
• jaką rolę odgrywa ciało badacza podczas prowadzenia badań terenowych, wywiadów z osobami performującymi, analizowania żywych performansów i tych badanych w formie rejestracji?
• czy na poziomie cielesnym jest istotna różnica między badaniami teatru, tańca, muzyki i innych praktyk performatywnych?
• jaką rolę ciało odgrywa w badaniach historii praktyk performatywnych?

Oczywiście pozostajemy otwarci także na inne kwestie. 

Abstrakty artykułów (objętość do 2000 znaków ze spacjami) prosimy przesyłać do 25 kwietnia 2026 na adres: redakcja [at] grotowski [dot] net. Autorki i autorzy propozycji zaakceptowanych przez redakcję zostaną poproszeni o przesłanie tekstów (25 000–40 000 znaków ze spacjami) do 10 czerwca 2026.

„Performer” to naukowe czasopismo internetowe Instytutu im. Jerzego Grotowskiego ukazujące się dwa razy w roku. Od 1 grudnia 2021 roku „Performer” znajduje się w wykazie czasopism naukowych Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego z liczbą 20 punktów w dyscyplinach: nauki o sztuce oraz nauki o kulturze i religii. Redaktorem prowadzącym numer 31 jest dr hab. Wojciech Klimczyk, prof. UJ.

Z serdecznymi pozdrowieniami

Redakcja „Performera”
grotowski.net/performer